Peaks of the Balkans: de complete wandelgids

Tussen Albanië, Kosovo en Montenegro voeren de Peaks of the Balkans je door een van de laatste wilde berggebieden van Europa: de Vervloekte Bergen. Passen boven de 2.000 meter, herdersdorpjes, gletsjervalleien en een warm onthaal bij lokale families… In deze gids vind je alles wat je moet weten om deze bijzondere wandeltocht voor te bereiden: de route, de etappes, het beste seizoen, de grensvergunningen, overnachten, de moeilijkheidsgraad en je uitrusting.

De Peaks of the Balkans is een rondgaande langeafstandswandelroute van zo'n 190 kilometer door drie landen: Albanië, Kosovo en Montenegro. De route werd in 2012 geopend op initiatief van lokale gemeenschappen en met steun van de Duitse ontwikkelingssamenwerking (GIZ). Het idee: oude herders- en smokkelpaden met elkaar verbinden, zodat de bergdorpen kunnen leven van duurzaam toerisme.

Dat is gelukt. In 2013 won de route de Tourism for Tomorrow-award van de World Travel & Tourism Council, een prijs voor verantwoord toerisme. Vandaag behoren de Peaks of the Balkans tot de spectaculairste wandelingen van Europa, en toch is het er veel rustiger dan op de grote klassiekers in de Alpen.

Het bijzondere aan deze route: je steekt verschillende grenzen over midden in de bergen, ver weg van elke officiële grenspost. Je wandelt dus te voet van het ene land naar het andere, soms op de top van een pas, soms midden op een bergweide.

De route loopt door de Prokletije, ook wel de Vervloekte Bergen genoemd (Bjeshkët e Nemuna in het Albanees). Dit kalksteenmassief vormt het zuidelijke uiteinde van de Dinarische Alpen. De hoogste top, de Maja Jezercë (2.694 m) in Albanië, is meteen ook de hoogste berg van de Dinarische Alpen. De Gjeravica (2.656 m), vlak bij de route, is het hoogste punt van Kosovo.

Het landschap verandert voortdurend: grillige kalksteenwanden, diepe gletsjervalleien, beuken- en dennenbossen, bergmeren, bloeiende alpenweiden en bronnen in een bijna onwerkelijk blauw. De route doorkruist verschillende beschermde gebieden, waaronder de nationale parken van Theth en de Valbonavallei in Albanië, het nationaal park Prokletije in Montenegro en het nationaal park Bjeshkët e Nemuna in Kosovo.

Waar komt de naam Vervloekte Bergen vandaan? Er bestaan heel wat legendes over. De bekendste vertelt dat de bergen vervloekt werden omdat ze zo ruig zijn dat het leven er voor de bewoners bijna onmogelijk was. Wie de steile rotswanden ziet, begrijpt meteen waarom.

De volledige lus wandel je meestal in tien etappes. Veel wandelaars vertrekken in Theth, in Albanië, maar je kunt overal beginnen en in beide richtingen lopen. Dit is de klassieke route, tegen de klok in:

1. Theth – Valbona (Albanië): de bekende oversteek via de Valbonapas, op meer dan 1.800 meter, met grandioze uitzichten over beide valleien.
2. Valbona – Çerem (Albanië): een rustigere etappe door bossen en alpenweiden, via de Prosllopipas.
3. Çerem – Dobërdol (Albanië): klim naar de uitgestrekte weiden van Dobërdol, waar de herders de zomer doorbrengen.
4. Dobërdol – Milishevc (Kosovo): langs het drielandenpunt (Tromeda), waar Albanië, Kosovo en Montenegro samenkomen.
5. Milishevc – Reka e Allagës (Kosovo): open bergkammen en een lange afdaling naar de vallei.
6. Reka e Allagës – Drelaj (Kosovo): een etappe in de streek van Rugova, bekend om haar spectaculaire kloven.
7. Drelaj – Babino Polje (Montenegro): naar Montenegro via de meren van Kuçishtë en de Guri i Kuq, de ‘rode steen’.
8. Babino Polje – Plav (Montenegro): afdaling naar het meer van Plav en het gelijknamige stadje.
9. Plav – Vusanje (Montenegro): een van de zwaarste etappes, door de bergen naar het dorp Vusanje.
10. Vusanje – Theth (Albanië): terug naar Albanië via de Pejapas (Qafa e Pejës) en een lange afdaling naar Theth.

Elke etappe is gemiddeld 15 tot 25 kilometer lang. De zwaarste dagen qua hoogtemeters zijn vaak Theth – Valbona en Plav – Vusanje. Het exacte traject kan variëren door het weer, de overnachtingen en de varianten die je kiest: veel wandelaars voegen een beklimming toe, zoals de Gjeravica vanuit Dobërdol, of maken een omweg via de Grbajavallei in Montenegro.

• Theth: dit afgelegen dorp diep in een vallei is het bekendste vertrekpunt. Mis de stenen kerk niet, net als de opsluittoren (Kulla e Ngujimit), waar mannen zich schuilhielden tijdens bloedvetes, de Grunaswaterval en het ‘Blue Eye’ van Theth, een turquoise bron.
• De Valbonapas: wellicht het bekendste uitzicht van de route, met Theth aan de ene kant en de Valbonavallei aan de andere.
• De Valbonavallei: een brede gletsjervallei omringd door duizelingwekkende rotswanden, een van de mooiste nationale parken van Albanië.
• Dobërdol: een immense bergweide waar herders de hele zomer met hun kuddes in kleine hutjes wonen.
• Het drielandenpunt: een symbolisch moment, met één voet in Albanië, één in Kosovo en één in Montenegro.
• De streek van Rugova: de bergkammen, meren en kloven horen bij de wildste landschappen van Kosovo.
• Het meer van Plav: een groot bergmeer in Montenegro, ideaal om even op adem te komen.
• Vusanje en de Grbajavallei: van de bronnen van Ali Pasja tot de Grljawaterval: dit stukje Montenegro zit vol mooie verrassingen.

De beste periode loopt van eind juni tot half september. Daarbuiten kan er sneeuw op de passen liggen en zijn veel overnachtingsplekken gesloten.

• Juni: de alpenweiden staan in bloei en de paden zijn nog rustig, maar begin juni kan er nog sneeuw liggen op de hoogste passen.
• Juli en augustus: het hoogseizoen. In de valleien is het warm, maar in de bergen zijn er vaak onweersbuien in de namiddag. Vertrek dus vroeg.
• September: aangename wandeltemperaturen, prachtig licht en minder volk. De nachten worden fris in de hoogte.

Hoe dan ook kan het weer heel snel omslaan. Neem ook midden in de zomer warme kleren mee voor ’s ochtends en ’s avonds, en een regenjas.

Dit is de meest gestelde praktische vraag. Omdat de route midden in de bergen grenzen oversteekt, ver weg van officiële grensposten, heb je voor elk land dat je binnenwandelt een grensvergunning nodig. Met die vergunning registreert de grenspolitie je in- en uitreis. Zonder vergunning riskeer je problemen bij een controle in de bergen of wanneer je het land verlaat.

• Hoeveel? Voor de volledige lus steek je drie keer een grens over, dus heb je drie vergunningen nodig.
• Hoe? De vergunningen worden uitgereikt door de grenspolitie van elk land. Je kunt ze zelf aanvragen of via een lokaal agentschap dat alles voor je regelt.
• Wanneer? Vraag ze minstens twee weken op voorhand aan, in juli en augustus nog vroeger.
• Welke gegevens? Je paspoortgegevens en de geplande datum van elke grensoversteek.
• Wat kost het? In 2026 reken je op enkele euro's per oversteek. Montenegro vraagt daarbovenop een kleine administratieve heffing. Controleer altijd de actuele tarieven voor je vertrekt.

Neem je paspoort en een kopie van je vergunningen mee tijdens de hele tocht. Denk ook aan cash: Kosovo en Montenegro gebruiken de euro, Albanië de lek, en met de kaart betalen is in de bergen bijna onmogelijk.

Een van de grootste troeven van de Peaks of the Balkans zijn de familiale gastenverblijven (de guesthouses). In bijna elk etappedorp ontvangen families wandelaars voor de nacht, in eenvoudige kamers of op hun kampeerterrein. Het comfort is vaak basic, maar het onthaal is altijd hartelijk.

De keuken is eenvoudig, stevig en bereid met producten van de boerderij: verse kaas, yoghurt, honing, groenten uit de tuin, zelfgebakken brood, gegrild vlees en natuurlijk byrek (gevuld bladerdeeg). Sla het glaasje raki dat je bij aankomst krijgt niet te snel af: het is een echt gebaar van gastvrijheid.

Reserveer in het hoogseizoen je overnachtingen op voorhand, want in de kleine dorpen zijn de plaatsen beperkt. Op sommige etappes zijn er maar één of twee opties.

Je hebt geen klimervaring nodig, maar het is wel een echte bergwandeling. De klimmen en afdalingen zijn lang, de paden vaak rotsachtig en oneffen, en sommige stukken over losse steenslag vragen aandacht. De markering is soms summier: een offline kaart of gps-track op je telefoon is sterk aangeraden.

Om er echt van te genieten moet je 5 tot 9 uur per dag kunnen wandelen, meerdere dagen na elkaar, met een rugzak. Enkele tips om je voor te bereiden:

• Begin twee tot drie maanden voor vertrek met trainen, met steeds langere wandelingen.
• Train hoogtemeters: hellingen, trappen en afdalingen versterken je benen en knieën.
• Wandel met de schoenen en de rugzak die je meeneemt.
• Plan minstens één wandelweekend met twee lange dagen na elkaar.

In de bergen van Noord-Albanië leefde men lang volgens de Kanun, een gewoonterecht dat eeuwenlang mondeling werd doorgegeven. Het regelde het leven van de gemeenschap, van eigendom tot bloedvetes. Een van de sterkste principes is gastvrijheid: volgens de traditie behoort het huis toe aan God en aan de gast. Ook vandaag voel je dat warme onthaal bij elke etappe.

In de zomer trekken veel families met hun kuddes naar de bergweiden. Je komt er herders, schapen en pakpaarden tegen, en misschien word je wel uitgenodigd voor een koffie of een stukje verse kaas. Een paar woordjes Albanees, zoals faleminderit (dank je) en mirëdita (goeiedag), worden altijd gewaardeerd.

Respecteer tot slot de natuur en de bewoners: neem je afval mee, blijf op de paden, vraag toestemming voor je iemand fotografeert en kleed je respectvol in de dorpen.

De meeste wandelaars komen aan via de luchthaven van Tirana, in Albanië. De luchthaven van Podgorica, in Montenegro, is een alternatief. Vanuit Tirana bereik je Theth via Shkodër en daarna een bergweg die zich tot diep in de vallei slingert.

Naar Valbona bestaat er een spectaculair alternatief: de ferry over het Komanimeer, een tocht tussen steile rotswanden die vaak met een fjord wordt vergeleken. Je combineert die makkelijk met de wandeling Theth – Valbona.

Openbaar vervoer in de bergen is schaars en hangt af van het seizoen. Regel je transfers dus op voorhand, zeker de heenreis naar Theth en de terugreis naar de luchthaven.

Wil je de Peaks of the Balkans ontdekken zonder je zorgen te maken over de organisatie? De Balkan Trail is een begeleide rondwandeling vanuit Theth: vijf wandeldagen over de mooiste stukken van de route, van Theth naar Valbona, dan richting Dobërdol, het drielandenpunt, Plav en Vusanje, om via de Pejapas terug te keren naar Theth. In totaal zo'n 75 kilometer en 4.250 hoogtemeters.

Je slaapt in een tent op het terrein van familiale gastenverblijven en je wandelt met gidsen, waaronder minstens één Engelstalige en een lokale gids. De grensvergunningen, de toegang tot de nationale parken en de vantransfers tijdens de tocht zijn inbegrepen. Vragen over het niveau, de uitrusting of bagagevervoer? Bekijk onze FAQ.